Akvaryum aydınlatması, filtre ve ısıtıcı kadar kritik bir donanım olmasına rağmen çoğu zaman "kapağın içindeki lamba" olarak görülüp geçiştirilir. Oysa ışığın şiddeti bitkilerin fotosentez hızını, tayfı balıkların renk algısını ve gözlemlenen görünümünü, süresi ise yosun patlamasının olup olmayacağını doğrudan belirler. Doğru akvaryum led ışık seçimi yaparken bakılması gereken üç sayı vardır: watt (tüketim), lümen veya PAR (ışık çıktısı) ve Kelvin (renk sıcaklığı). Bu üçü birbirinin yerine geçmez; aşağıda her birinin hangi kararı nasıl etkilediğini karşılaştırmalı olarak inceliyoruz.
Floresan döneminden kalma "litre başına 0,5 watt" tarzı kurallar LED'de yanıltıcıdır, çünkü LED'in ışık verimi (lm/W) eski T8 floresanların yaklaşık iki katıdır. Yine de aynı teknoloji sınıfı içinde karşılaştırma yaparken watt pratik bir referanstır. Modern akvaryum LED armatürlerinde tipik verim 80–130 lümen/watt aralığındadır; ucuz, sürücüsü zayıf modellerde bu değer 60'ın altına düşebilir.
Bitki yoğunluğuna göre kaba bir başlangıç tablosu:
| Kurulum tipi | LED gücü (60 cm derinliğe kadar) | Yaklaşık lümen/litre | Örnek bitkiler |
|---|---|---|---|
| Sadece balık, bitkisiz veya yapay bitki | 0,10–0,15 W/L | 10–15 | — |
| Düşük ışık bitkileri | 0,20–0,30 W/L | 20–30 | Anubias, Java fern, Cryptocoryne |
| Orta ışık, gövdeli bitkiler | 0,35–0,50 W/L | 30–45 | Vallisneria, Hygrophila, Ludwigia |
| Yoğun bitkili, CO₂'li düzenleme | 0,50–0,80 W/L | 45+ | Halı bitkileri, kırmızı gövdeliler |
Burada gözden kaçan değişken su derinliğidir. Işık şiddeti derinlikle ters kare yasasına yakın biçimde azalır; 30 cm su sütununun tabanına ulaşan ışık, yüzeydekinin belirgin biçimde altındadır. 50–60 cm yüksekliğindeki bir tankta aynı bitkiyi yaşatmak için, 35 cm'lik bir tanka göre gözle görülür ölçüde daha güçlü bir armatür gerekir. Bu yüzden aydınlatma bütçesi, akvaryum boyutu kararından sonra netleştirilmelidir; taban alanı ve yükseklik oranı armatür seçimini doğrudan kısıtlar.
Kelvin değeri ışığın "sıcak" mı "soğuk" mu göründüğünü tarif eder, tayfın tamamını değil. Yine de pratikte iyi bir ilk filtredir:
Bitkiler klorofil nedeniyle kırmızı (620–680 nm) ve mavi (430–470 nm) bantlarını yoğun kullanır; ancak yalnız kırmızı-mavi kombinasyonu ("bitki moru") tank içini mor-pembe gösterir ve balıkların doğal renklerini bozar. Bu nedenle tam tayflı beyaz LED'e ek olarak sınırlı kırmızı çip barındıran modeller, hem büyüme hem görsellik açısından en dengeli sonucu verir. Kırmızı bileşeni güçlü bir tayf, kırmızı-turuncu tonlu balıkların doygunluğunu belirgin biçimde artırır; parlak renkli türleri sergilemeyi hedefleyen bir düzenlemede bu, watt'tan daha etkili bir tercihtir.
Renksel geriverim indeksi (CRI) 80'in altındaki armatürlerde balıklar soluk görünür. 90+ CRI değerine sahip bir panel, aynı lümende bile gözle çok daha zengin bir görüntü sunar. Ürün sayfasında CRI belirtilmiyorsa, üretici genellikle düşük bir değeri gizliyordur.
| Tip | Avantaj | Sınır | Uygun senaryo |
|---|---|---|---|
| Kapak içi LED bar | Kompakt, ucuz, buharlaşmayı azaltan kapakla uyumlu | Güç genelde düşük; yükseltilemez | Bitkisiz veya düşük ışık tankları |
| Ayaklı açık panel | Yüksek çıktı, homojen dağılım, yükseklik ayarı | Buharlaşma ve balık atlaması riski artar | Bitkili 60 cm ve üzeri tanklar |
| Klipsli spot | Nokta yoğunluğu yüksek, ekonomik | Kenarlarda gölge ve düzensiz aydınlatma | Nano tanklar, 30 litre altı |
Seçimde IP koruma sınıfı (en az IP54, tercihen IP67), sürücünün harici olması ve gövdenin alüminyum soğutuculu olması dayanıklılığı belirler. LED çipin ömrü